B2B-contracten worden geschreven en geanalyseerd in de context van wijzigende wetgeving met overlappende rechtsregels. Het logische gevolg is veel discussie binnen de rechtspraktijk. In deze rubriek gaan wij niet in op de details van deze discussies. Wij gaan naar de kern van wat belangrijk én overkoepelend is bij het schrijven en analyseren van duurzame B2B-contracten.
Telkens verdringt de meer specifieke regel de algemenere regel — en via deze analyse komen we uit bij wat er overblijft aan KERNclausules waarmee u rekening houdt in uw B2B-contract.
Tussen aannemer en opdrachtgever kan je behoorlijk vrij uw aansprakelijkheid regelen of zelfs uitsluiten (art. 5.89 BW - algemeen recht). Tussen ondernemingen mag dit echter niet leiden tot onredelijke of onevenwichtige bedingen (VI.91/5, 6° WER — grijze lijst B2B - specifiek recht). Als uw regeling bovendien hulppersonen raakt zoals werknemers of bestuurders van de aannemer, dan moet je rekening houden met bijkomende bijzondere bepalingen (art. 2:57 - 2:58 WVV voor de bestuurder en artikel 18 WAO voor de werknemer). Zo wordt één clausule getoetst aan meerdere regels, waarbij de meest specifieke bepaling niet mag worden vergeten.
Het kompas van de algemene kernregels en hun lex specialis als bijzondere toepassing.
| Clausule | Algemene grondslag (BW / WER) | Lex specialis (bijzonder recht) |
|---|---|---|
| Exoneratie / aansprakelijkheidscapbeperken, geen volledige uitsluiting | Art. 5.89 BW · art. 6.3, §1, lid 2 BW | VI.91/5, 6° WER — grijze lijst B2B WVV art. 2:57–2:58 — bestuurders VI.83 WER — consument (B2C) |
| Samenloop-exclusie tussen partijensluit buitencontractuele aansprakelijkheid uit of beperk ze | Art. 6.3, §1 BW | Suppletief — contractueel uitsluitbaar Productaansprakelijkheid — niet uitsluitbaar WVV art. 2:58 — bestuurders |
| Aansprakelijkheid hulppersonenexoneratie doortrekken | Art. 6.3, §2 + 5.89, §2 BW | Art. 18 Arbeidsovereenkomstenwet — werknemer: enkel opzet, zware of gewoonlijke lichte fout WVV art. 2:57–2:58 — bestuurder |
| Uitdrukkelijk ontbindend bedingtriggers vooraf vastleggen | Art. 5.92 BW | Handelshuur & woninghuur — rechterlijke tussenkomst VI.83 WER — consument (B2C) |
| Buitengerechtelijke ontbindingdoor gemotiveerde kennisgeving | Art. 5.93–5.94 BW | Huurregimes — rechterlijke controle Arbeidsontslagrecht — bijzonder regime Overheidsopdrachten — eigen procedure VI.83 WER — consument (B2C) |
| Anticipatieve ontbinding / ENACopschorten of ontbinden bij gegronde vrees | Art. 5.90, lid 2 + 5.239, §2 BW | Boek XX WER — reorganisatie: ontbinding, opschorting en ipso-facto-bedingen beperkt |
| Prijsverminderingnieuwe sanctie — toelaten of kaderen | Art. 5.97 BW | Consumentenkoop — conformiteit, oud BW art. 1649bis e.v. Art. 50 CISG — internationale koop VI.83 WER — consument (B2C) |
| Vervangingsrechtzelf (laten) uitvoeren op kosten van de schuldenaar | Art. 5.235 BW | Art. 5.85 BW — contractueel beding om zelf of via een derde uit te voeren |
| Schadebedingrealistisch schrijven | Art. 5.88 BW | VI.91/5, 8° WER — excessief beding, B2B Boek VII WER — consumentenkrediet VI.83 WER — consument (B2C) |
| Hardship / imprevisiebehouden, uitsluiten of kaderen | Art. 5.74 BW | Overheidsopdrachten — wettelijke herziening, KB Uitvoering Bouwsector — prijsherzieningsformules |
| Overmachtbevrijding bij ontoerekenbare onmogelijkheid | Art. 5.226 BW · art. 6.7 BW (buitencontractueel) | — |
| Precontractuele faseinformatieplicht & onderhandelingen | Art. 5.16 + 5.17 BW | Art. X.27–X.33 WER — precontractuele info bij commerciële samenwerking (zie onze aparte bijdrage) |
| Transparantie kernbedingenprijs & voorwerp duidelijk | Art. VI.91/2 + VI.91/3, §2 WER | Art. VI.37, §1 WER — consumenten (B2C) MiFID / Boek VII WER — financiële diensten |
| Battle of forms / formulierenstrijdwelke AV primeren bij botsing | Art. 5.23, lid 2 BW | — |
| Betalingsvoorwaardenverwijlintrest & forfaitaire vergoeding | Wet 2 aug. 2002 (betalingsachterstand) | B2B — interest van rechtswege na de betalingstermijn + € 40 forfait Boek XIX WER — schulden van de consument (B2C) |
| Eigendomsvoorbehoudeigendom pas over na volledige betaling | art. 69 Boek III, Titel XVII Oud BW | Art. XX.194 WER — terugvordering bij faillissement |
| Onrechtmatige bedingen (algemeen)niet-onderhandelbaar + kennelijk onevenwicht | Art. 5.52 BW | VI.82 e.v. WER — B2C, + zwarte lijst VI.83 VI.91/3 e.v. WER — B2B, + zwarte/grijze lijst VI.91/4–5 IV.2/1 WER — misbruik economische afhankelijkheid |
De verschuivingen door de recente wetgeving, de lex specialis die kan doorwegen, en de concrete keuze die aannemer, opdrachtgever of hulppersoon maakt. Gegroepeerd in vijf families. Exclusief de clausules die minder discussie opwekken (de "saaie clausules") en die wij hier dus niet behandelen (zoals rechtskeuze- & forumbeding, deelbaarheidsbeding, en dergelijke).
Wat veranderdeJe mag uw aansprakelijkheid nu ook beperken voor een zware fout — vroeger lag dat tussen ondernemingen moeilijker. Maar het moet uitdrukkelijk in het contract staan; het wordt niet zomaar verondersteld.
GrenzenJe kan je nooit indekken tegen opzet, nooit tegen schade aan iemands leven of gezondheid, en het beding mag het contract niet zó uithollen dat er niets van overblijft.
Lex specialisTegenover een bestuurder geldt een strengere, dwingende regel: de vennootschap mag zijn aansprakelijkheid vooraf niet uitsluiten of hem daarvoor vergoeden (WVV art. 2:58).
De aannemer regeltZet een duidelijke bovengrens op het bedrag en het soort schade, in plaats van alles uit te sluiten, en laat die grens ook gelden voor de mensen en bedrijven die je inschakelt.
Wat veranderdeSinds 1 januari 2025 kan de opdrachtgever je niet alleen via het contract aanspreken, maar ook langs de buitencontractuele weg. Zo raakt hij om uw afgesproken aansprakelijkheidsgrens heen.
Lex specialisDie weg afsluiten kan niet als een dwingende regel dat verhindert — bijvoorbeeld bij schade door een gebrekkig product, of bij bestuurders (WVV art. 2:58).
De aannemer regeltSpreek af dat de opdrachtgever je enkel via het contract kan aanspreken, of dat uw afgesproken grenzen ook gelden als hij het buitencontractueel probeert.
Wat veranderdeDe bescherming die onderaannemers en bestuurders vroeger genoten, is weg. De opdrachtgever kan hen nu rechtstreeks aanspreken, buiten uw contract om.
Lex specialisEen werknemer blijft wél beschermd: hij is enkel aansprakelijk bij bedrog, een zware fout, of een fout die hij vaker maakt dan af en toe (art. 18 Arbeidsovereenkomstenwet). Voor een bestuurder gelden eveneens uitzonderingen (zie onze aparte bijdrage inzake bestuurdersaansprakelijkheid anno 2026).
De aannemer regeltLaat uw aansprakelijkheidsgrenzen uitdrukkelijk ook gelden voor de mensen en bedrijven die je inschakelt, zodat zij zich op dezelfde bescherming kunnen beroepen.
Je legt op voorhand vast bij welke tekortkomingen het contract mag worden stopgezet, zonder dat je daarvoor naar de rechter moet.
Lex specialisBij huur (handelshuur, woninghuur) moet de rechter wél tussenkomen; ook bij contracten met consumenten (B2C) gelden bijkomende uitzonderingen.
Partijen regelenSchrijf duidelijk op wélke problemen ontbinding toelaten en hoe je dat meldt; een vage clausule leidt tot discussie.
Wat veranderdeJe mag een contract nu zelf stopzetten met een gemotiveerde brief, zonder tussenkomst van de rechter — maar op eigen risico.
Let opZet je het contract onterecht ("abusief") stop, of heb je niet voldoende gedaan om de tekortkomingen "vast te stellen", dan heeft uw schriftelijke kennisgeving tot ontbinding geen effect.
Lex specialisBij huur, ontslag en overheidsopdrachten gelden eigen, striktere procedures.
WatVrees je op goede gronden dat de andere partij niet zal nakomen, dan kan je — na een verwittiging — uw eigen prestatie opschorten of zelfs vroegtijdig ontbinden.
Lex specialisLoopt er een gerechtelijke reorganisatie (Boek XX WER), dan zijn opschorting, ontbinding en dit soort clausules beperkt.
Partijen regelenLeg vast hoeveel tijd de verwittiging geeft en dat je op eigen risico handelt, zodat iedereen weet waar hij aan toe is.
Wat veranderdeEr is een nieuw middel: is de uitvoering (de levering) gebrekkig, maar niet zó erg dat het de ontbinding van het gehele contract rechtvaardigt, dan mag de opdrachtgever de prijs evenredig verlagen (via de rechtbank, maar ook door gewone kennisgeving aan de aannemer).
Lex specialisBij verkoop aan consumenten geldt een eigen regeling (oud BW, art. 1649bis e.v.); bij internationale verkoop art. 50 CISG.
De aannemer regeltBepaal of je deze prijsverlaging toelaat, en koppel ze aan een voorafgaande melding en de kans om eerst te herstellen.
Wat veranderdeNaast ontbinding en prijsvermindering kan de schuldeiser de prestatie ook zelf laten uitvoeren door een derde, op kosten van de tekortschietende partij — een vorm van uitvoering in natura.
Lex specialisDe gerechtelijke vervanging (art. 5.235 BW) blijft de regel, en uitvoering door de schuldenaar zelf geniet voorrang. Buitengerechtelijk kan enkel bij hoogdringendheid of uitzonderlijke omstandigheden, op eigen risico en via gemotiveerde kennisgeving.
De aannemer regeltNeem een uitdrukkelijk vervangingsbeding op dat toelaat de verbintenis zelf of door een derde te laten uitvoeren, zodat u niet op de gerechtelijke weg bent aangewezen.
Gewone regelIs een schadevergoedingsclausule overdreven, dan mag de rechter ze verlagen tot een redelijk bedrag (art. 5.88).
B2BTussen ondernemingen geldt een bijzonder regime van grijze en zwarte lijsten (wij verwijzen hiervoor naar onze aangepaste bijdrage).
De aannemer regeltKies een realistisch bedrag dat ook voor jou geldt; te hoog mikken kost je de hele clausule.
Wat veranderdeWorden de omstandigheden onvoorzien zó zwaar dat nakomen bijna onhoudbaar wordt, dan kan de benadeelde partij vragen om opnieuw te onderhandelen. Lukt dat niet, dan kan de rechter het contract aanpassen of beëindigen.
Lex specialisBij overheidsopdrachten bestaat hiervoor een eigen wettelijke regeling (KB Uitvoering); in de bouw werkt men met prijsherzieningsformules.
Wie regeltDraagt de aannemer het risico van stijgende kosten, dan houdt hij deze regeling of schrijft hij een eigen versie; de opdrachtgever wil ze soms net uitsluiten. Kies bewust — anders geldt automatisch de wettelijke regel.
Wat veranderdeOvermacht is nu wettelijk omschreven: een ontoerekenbare onmogelijkheid om na te komen, waarbij rekening wordt gehouden met het onvoorzienbare en onvermijdbare karakter. Bij blijvende onmogelijkheid is de schuldenaar bevrijd; bij tijdelijke wordt de nakoming opgeschort.
Verschil met hardshipOvermacht veronderstelt dat nakomen onmogelijk is; hardship (art. 5.74) dat het enkel buitensporig bezwaard wordt.
Let opBuitencontractueel geldt art. 6.7 BW; §2 legt bovendien een kennisgevingsplicht op: wie kennis heeft van de overmacht moet de tegenpartij binnen een redelijke termijn verwittigen, anders is hij tot schadeherstel gehouden.
De aannemer regeltOmschrijf welke gebeurtenissen als overmacht gelden en koppel er een kennisgevings- en opschortingsregeling aan; zo vermijdt u discussie over de reikwijdte.
De regelAl vóór het contract bestaat er een informatieplicht (art. 5.16): partijen delen elkaar de informatie mee die de wet, de goede trouw en de gebruiken opleggen, in het licht van hun hoedanigheid en het voorwerp.
Let opWie de onderhandelingen foutief afbreekt, kan buitencontractueel aansprakelijk zijn (art. 5.17): de benadeelde wordt teruggeplaatst alsof er niet was onderhandeld.
Lex specialisArt. X.27–X.33 WER regelt de precontractuele informatieplicht bij commerciële samenwerkingen (zie onze aparte bijdrage die aan dit onderwerp is besteed).
De regelDe prijs en het voorwerp — de kern van de afspraak — ontsnappen aan de toetsing, maar alleen als ze duidelijk en begrijpelijk zijn opgeschreven.
Lex specialisVoor consumenten geldt een gelijkaardige regel (art. VI.37, §1 WER); voor financiële diensten via MiFID en Boek VII.
De aannemer regeltFormuleer prijs en voorwerp duidelijk en dan worden deze clausules principieel als rechtmatig beschouwd.
De regelBotsen de algemene voorwaarden van beide partijen, dan geldt de knock-out-rule: beide sets zijn van toepassing, behalve de onverenigbare clausules, die elkaar uitschakelen.
GevolgOp de tegenstrijdige punten geldt dan het gemeen recht — niet uw voorwaarden. Zo verliest u net de bedingen die u zorgvuldig had opgesteld.
De aannemer regeltZorg dat uw voorwaarden tijdig en aantoonbaar primeren, en anticipeer op de voorwaarden van vaste tegenpartijen.
De regelIn het algemene recht worden enkel clausules getoetst waarover niet is onderhandeld. De prijs en het voorwerp zijn onderhandeld, maar niet de "kleine lettertjes" of de standaardvoorwaarden die je gewoon hebt aanvaard. Die kleine lettertjes mogen onder het algemene recht niet onrechtmatig (onevenwichtig) zijn.
Verschil met B2BDe B2B-regels in de WER (art. VI.91/3 e.v.) gaan verder: die kijken óók naar clausules waarover je wél hebt onderhandeld. Voor de zwarte en grijze lijst verwijzen wij naar onze bijdrage, die we speciaal aan dit onderwerp hebben gewijd.
VerwantWie misbruik maakt van de economische afhankelijkheid van de ander, valt onder art. IV.2/1 WER.
De regelBij een B2B-factuur lopen de verwijlintresten van rechtswege — zonder ingebrekestelling — vanaf de dag na het verstrijken van de contractueel of wettelijk bepaalde betalingstermijn (art. 4 Wet 2 augustus 2002), en enkel voor zover de schuldeiser zelf zijn verplichtingen is nagekomen. Daarbovenop komt een forfaitaire vergoeding van € 40 voor invorderingskosten.
Let opDe B2B-betalingstermijn is geplafonneerd op 60 kalenderdagen (30 dagen zonder afspraak). Je kan die niet oprekken via een aparte verificatietermijn — die loopt gelijktijdig — en de ontvangstdatum van de factuur mag niet contractueel worden vastgelegd.
De aannemer regeltNeem verwijlintrest, de toepasselijke rentevoet en een schadebeding op — realistisch, zodat het de grijze-lijsttoets doorstaat.
De regelU kunt bedingen dat de eigendom van geleverde goederen pas overgaat na volledige betaling. Bij wanbetaling kunt u ze in natura terugvorderen — het instrument bij uitstek bij faillissement en samenloop.
Lex specialisDe terugvordering bij faillissement staat in art. XX.194 WER. Het beding werkt ongeacht de aard van het contract — óók in een aannemingsovereenkomst met levering van goederen.
De aannemer regeltNeem het beding schriftelijk op uiterlijk bij levering; registratie in het pandregister is niet vereist voor de tegenwerpelijkheid (behalve bij onroerendmaking).
De regels lijken abstract, maar ze bijten op heel concrete plaatsen in een modelcontract. Dit zijn de fouten die het vaakst opduiken bij een scan van kernvoorwaarden.
Een exoneratie die de overeenkomst van haar wezen ontdoet, is voor niet-geschreven. "De aannemer is nergens aansprakelijk voor" haalt het hele beding onderuit.
Beperk gericht — bedrag, schadesoort — in plaats van totaal uit te sluiten.
Zonder exclusie loopt de opdrachtgever via de buitencontractuele weg om de cap heen. De zorgvuldig onderhandelde beperking wordt dan zinloos.
Sluit samenloop uit of trek de verweermiddelen uitdrukkelijk door.
De onderaannemer is nu rechtstreeks aanspreekbaar — maar de werknemer houdt zijn art. 18-schild (enkel opzet, zware fout, gewoonlijke lichte fout).
Trek de exoneratie door naar hulppersonen, maar reken niet op aansprakelijkheid van de werknemer.
Een ontbinding bij kennisgeving vergt een gemotiveerde, schriftelijke mededeling. Een vormfout of abusieve ontbinding is onwerkzaam.
De ontbindende partij blijft dan gebonden en riskeert zelf foutief te hebben gehandeld.
Een beding dat perfect standhoudt onder het BW kan sneuvelen op een dwingende lex specialis: WVV art. 2:58, art. 18 Arbeidsovereenkomstenwet, huur of Boek XX.
Toets elk kernbeding aan het bijzonder recht dat op de wederpartij van toepassing is.
Een onduidelijke prijs- of voorwerpbepaling verliest haar immuniteit en komt alsnog in de onrechtmatigheidstoets.
Duidelijk formuleren is hier geen stijlkwestie maar een geldigheidsvereiste.
Uw algemene voorwaarden gelden enkel als de tegenpartij ze vóór of bij het sluiten kon kennen én aanvaardde. Ze pas bij de factuur voegen is te laat — het contract is dan al gesloten.
En de bewijslast ligt bij u als opsteller: voorwaarden op de achterzijde of via een link volstaan niet zonder aantoonbare aanvaarding.
Voor een analyse van uw kernbedingen is de eerste vraag dus niet "mag dit?", maar wel "welk recht primeert, en wat is het lot als het misgaat?". Een te ruime toepassing van de mogelijkheden kan leiden tot de nietigheid; een ontbinding met vormfout keert zich tegen u; een clausule tegen een bestuurder of werknemer botst op dwingend recht. Gezond verstand toepassen helpt zeker, maar een gezonde toepassing van de kernvoorwaarden brengt u veel verder en zo vermijdt u (dure) problemen achteraf.